TÜRKİYE GENELİ

KORONA VİRÜS VERİLERİ

VAKA: 0
AKTİF VAKA: 0
ÖLÜM: 0
İYİLEŞME: 0

TÜRKİYE VE DÜNYA ÜZERİNDE KORONA VİRÜS VERİLERİ İÇİN

Ana Sayfa Yazarlar 3.02.2019 330 Görüntüleme
SEDAT VEYİS ÖRNEK

SEDAT VEYİS ÖRNEK

Ahmet ÖZDEMİR
Sedat Veyis Örnek ile ilgili belki daha öncede verdiğim bilgileri aktarmadan önce bir şiiri alıntı yapacağım:
SEDAT VEYİS ÖRNEK ÜSTÜNE
I
1949, mavi kar gök dolusu
Yine oturmuş lise öğrencisi genç
Arka masasında küçük kahvenin
Betiği dağılmış okuna okuna
Sedat Veyis Örnek tedirgindir
Yazılardan kaldırır bakışlarını
Geçenleri izler dalgın
Kendi içine kapanmış değil.
Kızılırmakla akıp gider O
Nerelere kimbilir
Susarken yaklaşır gibi size
Konuşurken sesi köylerle uzak
II
Düşünü göz
Kayalara çizilmiş eskil sıcaklığa doğru
Taş tekerlekler yolladı yeşil
Kara toprakla yürüdü bilinç
Ekmek halay kilim düğün
Dört yön bu dedi
Anlattı bölünmez bir ülkeymiş
Toplumlar
Birbirimizi yaşamak
Bilim bu dedi
Anlattı ilk gece kardeşiymiş
Toplumlar
Evet O
Yeryüzünü gördü Sıvas’dan
Yeryüzü gördü onunla
Sıvas’ı.
Fazıl Hüsnü Dağlarca, Sanat Olayı, Nisan 1981, S.4, s.9

Folklor alanında çok değerli eserler bırakan Sedat Veyis Örnek’i genç yaşta ve hayatının en verimli zamanında kaybetmiştik. Henüz elli üç yaşındayken, 15 Kasım 1980’de aramızdan ayrılmıştı. Folklor alanında çalışmaların başındayken ölüm haberine çok üzülmüştüm. Üzüntüm devam ediyor. Ancak 35 yıl sonra onunla ilgili bir çalışma yapılıyor olmasına ve hakkında kitap hazırlanmasına da sevindim.

Üniversitede ilk kez halk bilim ile ilgili kürsü açarak, bu alanda herkese örnek olan Prof. Dr. Sedat Veyis Örnek 1927 yılında Zara’da doğdu. Sivas Lisesi ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesini bitirdi. Türkiye’deki halkbilim (folklor) araştırmalarında, araştırmacı, eğitici olarak büyük emeği ve eserleri bulunan Örnek, Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi’nde öğretim üyeliği ve Etnoloji bölüm Başkanlığı da yaptı.

Almanya’da Tübingen Üniversitesi’nde Dinler Tarihi ve Etnoloji alanında doktorasını verdi. 1960 yılında Türkiye’ye dönerek DTCF’de etnoloji bölümünde asistanlığa başladı. Akademik hayatın, basamaklarını da atlayarak, ölünceye kadar burada çalıştı.

Folklorun anlamı ve tanımı konuları Türkiye’de kapsamlı olarak ele alınıp inceleyen birkaç kişi arasında Sedat Veyis Örnek bulunuyordu.

Ona göre folklor, bir ülke ya da belirli bir bölge halkına ilişkin maddi ve manevi alanlardaki kültürel ürünleri konu edinen, bunları kendine özgü yöntemlerle derleyen, sınıflandıran, çözümleyen, yorumlayan ve son aşamada bir senteze vardırmayı amaçlayan bir bilim dalıydı.

Folklor, bir ülkenin, bir yöre halkının, bir etnik grubun yaşamının bütününü kapsar. İnsanların ortak ve yaygın davranış kalıplarını, yaşama biçimini, belirli olaylar ve durumlar karşısında tavrını, çevresini ve dünyayı algılayışını açıklar. Bunu yaparken geleneksel ve törensel yaşamı düzenleyen, zenginleştiren, renklendiren bir beceriyi, beğeniyi, yaratıyı, kurumu, töreyi, kurumlaşmayı göz önüne serer. Folklor, bir ucuyla geçmişe, bir ucuyla da zamanımıza uzanan gelenekler, görenekler, adetler zincirini saptar. Bu zincirin dışlayıcı ya da destekleyici halkalarını tek tek belirler. Halk kültürünün atardamarlarını yakalayarak bunlardan özgün ve çağdaş yaratmalar çıkarmada rol oynar.

Ben folklorla etnografyanın ayırdını Sedat Veyis’in çalışmalarından öğrendiğimi söyleyebilirim.

Sedat Veyis Örnek, Lise öğrencisiyken hikâyelerini Sivas’taki gazetelerde sonra da Varlık ve Yeditepe yayınlanmaya başlamış. 1948’te yazdığı Modern Lokanta Sivas Halkevinde sahnelenmiş. Başrolde kendisi oynamış. Diğer oyunlarında ‘Kurt’, İstanbul Şehir Tiyatrolarında ‘Pirinçler Yeşerecek’, Ankara Devlet Tiyatrosunda oynandı. ‘Manda Gözü’ Türkiye radyolarında yayınlandı. Bu son oyunu meydan oyuncuları tarafından da sahnelendi.

Sedat Veyis Örnek’in türkü derlemeleri de vardı. Bunlardan birini Ankara/Şereflikoçhisar’da Elif Ekici’den derlemişti. “ Yükseğine koymadım yel alır diye” adlı bozlak ağıtı, TRT Repertuvarının Uzun Havalar bölümünde 753 numara ile yer alıyor. Yine aynı yöre ve aynı kişiden derlediği “Kurban olurum mezerinin taşına” adlı bozlak ağıtı da 673 numara ile kayıtlı bulunuyor.
Genç yaşta hayata gözlerini kapatan değerli bilim adamı, arkasında pek çoğu sahasında tek olan ve referans olarak gösterilmeye devam eserler bırakmıştı.

Yazar Hakkında

Adı Soyadı:

Mesleği:


İlginizi çekebilir

SELAHATTİN PINAR

SELAHATTİN PINAR

Tema Tasarım |